Sokak hayvanları toplumsal yaşamın ayrılmaz bir parçasıdır. Ancak yaralı veya yardıma muhtaç bir sokak hayvanı görüldüğünde akla gelen ilk soru genellikle şudur: "Veterinerler sokak hayvanlarına ücretsiz bakmak zorunda mı?" Bu konu, hem 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu hem de Türk Veteriner Hekimleri Birliği (TVHB) etik kuralları çerçevesinde belirli yasal ve mesleki sınırlara sahiptir. İşte veteriner kliniklerinin sorumlulukları ve yasal süreçler hakkında merak edilenler:
Veterinerlerin Sokak Hayvanlarına Karşı Yasal Sorumluluğu Nedir?
Türkiye'deki mevcut mevzuata göre, sokak hayvanlarının rehabilitasyonu, tedavisi ve bakımıyla ilgili temel sorumluluk belediyelere aittir. Veteriner hekimlerin bu süreçteki rolünü şu şekilde kategorize etmek mümkündür:
1. Belediyeler ve Yerel Yönetimler
5199 sayılı kanun uyarınca, sahipsiz hayvanların kısırlaştırılması, aşılanması ve tedavi edilmesi sorumluluğu belediyelere verilmiştir. Sokakta yaralı bir hayvan bulduğunuzda yapılması gereken ilk işlem, ilgili belediyenin hayvan barınağı veya rehabilitasyon merkezi birimiyle iletişime geçmektir.
2. Özel Veteriner Kliniklerinin Yasal Durumu
Özel veteriner klinikleri birer ticari işletmedir ve sokak hayvanlarına ücretsiz bakma gibi yasal bir zorunluluğu bulunmamaktadır. Özel kliniklerde kullanılan ilaçlar, tıbbi sarf malzemeleri, cihaz amortismanları ve personel giderleri ciddi maliyetler oluşturur. Bu nedenle, bir kliniğin tüm sahipsiz hayvanların maliyetini tek başına üstlenmesi ekonomik olarak sürdürülebilir değildir.
Yaralı Bir Sokak Hayvanı Getirildiğinde Veteriner Hekim Ne Yapar?
Yasalar ücretsiz bakımı zorunlu kılmasa da, veteriner hekimlerin mesleki etik ve "Acil Müdahale" sorumlulukları vardır:
- Acil Durumlarda İlk Yardım: Hayati tehlikesi olan durumlarda birçok veteriner hekim, hayvanın durumunu stabilize etmek adına ilk müdahaleyi yapar. Ancak ileri tetkikler ve uzun süreli yatış/operasyon süreçleri maliyet gerektirir.
- İndirimli Tedavi (Sokak Hayvanı Tarifesi): Türk Veteriner Hekimleri Birliği'nin belirlediği taban fiyat tarifesi olsa da, birçok klinik sahibi "sosyal sorumluluk" kapsamında sokak hayvanları için özel indirimler uygulayabilmektedir.
- Belediyeye Yönlendirme: Özel klinik, acil müdahalenin ardından hayvanın uzun süreli bakımı için vatandaşı belediye ekiplerine yönlendirebilir.
Veteriner Klinikleri İçin Sokak Hayvanı Takibi ve Yönetimi
Veteriner klinikleri için sahipsiz hayvanların tedavisi, sadece tıbbi bir süreç değil aynı zamanda ciddi bir kayıt yönetimidir. Bu noktada klinik yönetim yazılımları (VMS) devreye girer:
- Vaka Takibi: Sahipsiz bir hayvanın tedavisini kimin üstlendiği veya hangi dernek aracılığıyla getirildiği dijital olarak takip edilmelidir.
- Maliyet Yönetimi: Kliniklerin sürdürülebilirliği için yapılan indirimlerin ve kullanılan sarf malzemelerinin doğru raporlanması kritik önem taşır.
- STK İş Birlikleri: Veteriner yazılımları üzerinden yerel hayvan koruma dernekleri ile yapılan anlaşmaların carileri ve tedavi geçmişleri tek tıkla yönetilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Özel veteriner yaralı hayvanı kabul etmek zorunda mı?
Hayati bir tehlike varsa, hekim etik olarak ilk müdahaleyi yapmakla yükümlüdür ancak sonraki süreçteki masraflar (ameliyat, ilaç, yatış) hayvanı getiren kişi, bir sponsor veya ilgili belediye tarafından karşılanmalıdır.
24 saat açık veterinerler ücretsiz mi?
Hayır, çalışma saati fark etmeksizin özel statüdeki tüm klinikler hizmet bedeli alma hakkına sahiptir.
Sokak hayvanı tedavisi için fatura kesilir mi?
Evet, her türlü tıbbi hizmet yasal olarak faturalandırılmalıdır. Birçok klinik bu süreçte hayvanseverlere destek olmak amacıyla "Sokak Hayvanı İndirimi" uygulayarak maliyet yükünü hafifletmektedir.
Unutulmamalıdır ki; veteriner hekimler de tıpkı diğer sağlık çalışanları gibi hizmetlerini sürdürebilmek için mali kaynaklara ihtiyaç duyarlar. Sokak hayvanlarının sağlığı; yerel yönetimler, veteriner hekimler ve duyarlı vatandaşların ortak bilinciyle korunabilir.
